ورود به سیستم ثبت نام

نوجوانی در انیمیشن قرمز شدن

ایجاد شده توسط زهرا جاوید در یادداشت 13 مهر 1405

انیمیشن
«قرمز شدن» در
نگاه اول داستان یک دختر نوجوان و اتفاق عجیبی است که برای او رخ می‌دهد؛ اما اگر
کمی عمیق‌تر نگاه کنیم، پاندای قرمز فقط یک اتفاق فانتزی نیست بلکه می‌تواند
نمادی از هیجان‌های شدید، تغییرات دوران بلوغ، خواسته‌های تازه، استقلال‌طلبی و
بخش‌هایی از وجود نوجوان باشد که خودش و خانواده‌اش هنوز به خوبی آنها را نمی‌شناسند.
از این منظر، «قرمز شدن» ظرفیت قابل توجهی برای گفت‌وگو
درباره تربیت نوجوان دارد؛ تربیتی که در آن هم نوجوان باید خودش را بهتر بشناسد و
هم والدین باید شیوه مواجهه خود با فرزند در حال رشدشان را تغییر دهند.

وقتی مراقبت، تبدیل به کنترل می‌شود
مادر در این انیمیشن فرزندش را بسیار دوست دارد و
نگرانی او از آینده دخترش واقعی است، اما همین نگرانی در بخش‌هایی از داستان به
کنترل تبدیل می‌شود، این اتفاق در خانواده‌های واقعی هم ممکن است رخ دهد، والد
ممکن است با نیت محافظت از فرزند، دائماً او را کنترل کند، برایش تصمیم بگیرد،
روابطش را زیر نظر بگیرد و حتی بخواهد احساسات و علایقش را نیز مدیریت کند، مسئله
اینجاست که نوجوان هرچه بزرگ‌تر می‌شود، نیاز بیشتری به تجربه کردن و تصمیم گرفتن
پیدا می‌کند.

راهکار تربیتی:
با افزایش سن، بخشی از «کنترل مستقیم» را به «نظارت
همراه با گفت‌وگو» تبدیل کنیم. به جای اینکه همیشه بگوییم «این کار را بکن» یا
«این کار را نکن»، درباره دلیل قوانین صحبت کنیم و از نوجوان بخواهیم برای بعضی
مسائل راه‌حل پیشنهاد دهد، هدف نهایی این نیست که والد همیشه بالای سر نوجوان
باشد؛ هدف این است که نوجوان حتی وقتی والد حضور ندارد، بتواند درست تصمیم بگیرد.

احساسات را نباید سرکوب کرد؛ باید مدیریت کردنشان را
یاد گرفت
پاندای قرمز زمانی ظاهر می‌شود که احساسات دختر
شدت می‌گیرند، این موضوع یکی از جذاب‌ترین استعاره‌های تربیتی انیمیشن است؛ نوجوان
ممکن است در یک لحظه بسیار عصبانی، هیجان‌زده، مضطرب یا خجالت‌زده شود، اگر پاسخ
خانواده به این احساسات فقط سرزنش باشد، نوجوان ممکن است به جای یادگیری مهارت
تنظیم هیجان، تلاش کند احساساتش را پنهان کند، در نتیجه باید میان احساس و رفتار
تفاوت گذاشت، عصبانی شدن اشکالی ندارد؛ اما توهین کردن، آسیب زدن یا شکستن وسایل
رفتاری است که باید مدیریت شود، به نوجوان کمک کنیم احساس خود را نام‌گذاری کند و
بعد از شناخت احساس، باید راه مدیریت آن را پیدا کرد؛ مثلاً فاصله گرفتن کوتاه از
موقعیت، نفس عمیق، صحبت کردن، نوشتن احساسات یا درخواست کمک، این مهارت‌ها بهتر
است در زمان آرامش تمرین شوند، نه فقط وسط یک بحران هیجانی.

قرار نیست فرزندمان نسخه‌ای از آرزوهای ما باشد
نوجوانی فقط تغییر جسم نیست؛ دوره شکل‌گیری هویت است،
یکی از چالش‌های رابطه دختر و مادرش در انیمیشن این است که مادر،
تصویری مشخص از دختر ایده‌آل خود دارد، این مسئله می‌تواند در زندگی واقعی هم
اتفاق بیفتد، گاهی والدین بدون اینکه متوجه باشند، موفقیت فرزند را با تحقق
آرزوهای خودشان تعریف می‌کنند، تربیت سالم به معنای رها کردن فرزند نیست؛ بلکه
یعنی ارزش‌های اساسی را منتقل کنیم و در کنار آن، اجازه بدهیم شخصیت منحصربه‌فرد
خودش را پیدا کند.

راهکار:

به جای مقایسه دائمی نوجوان با یک الگوی از پیش تعیین‌شده،
پیشرفت او را نسبت به گذشته خودش بسنجیم.

دوست داشتن فرزند، به معنای تأیید همه رفتارهای او نیست
یکی از نکات مهم تربیتی این است که پذیرش شخصیت نوجوان با تأیید همه رفتارهای او
تفاوت دارد، نوجوان باید بداند که حتی وقتی اشتباه می‌کند، همچنان دوست‌داشتنی
و ارزشمند است؛ اما این به معنای درست بودن همه انتخاب‌های او نیست.

می‌توان همزمان گفت:
«من دوستت دارم اما با این رفتارت موافق نیستم.»این تفکیک به نوجوان کمک می‌کند
اشتباه خود را بپذیرد، بدون اینکه احساس کند خودش به عنوان یک انسان «بد» یا «بی‌ارزش»
است.---

دوستی‌ها در نوجوانی فقط سرگرمی نیستند
به همین دلیل، ممنوع کردن همه روابط اجتماعی معمولاً راه‌حل پایدار و تربیتی نیست،
آنچه اهمیت دارد، آموزش معیارهای رابطه سالم است، نوجوان باید یاد بگیرد دوستی سالم رابطه‌ای است که در آن احترام، اعتماد، مرزبندی
و امکان «نه گفتن» وجود داشته باشد، بهتر است خانواده به جای بازجویی دائمی درباره
دوستان، فضایی ایجاد کند که نوجوان بتواند درباره روابطش آزادانه صحبت کند.
یک سؤال ساده مانند:«امروز بین دوستات اتفاق جالبی افتاد؟» و این جملات کمک میکند
تا باب گفتگو باز شود و نو جوان اتفاقات روز خود را برای شما تعریف کند.

استقلال باید همراه با مسئولیت باشد
یکی از پیام‌های مهم «قرمزی» مسئله استقلال است، نوجوان به تدریج می‌خواهد خودش
انتخاب کند؛ اما استقلال بدون مسئولیت می‌تواند به بی‌قیدی تبدیل شود، بنابراین
هرچه آزادی بیشتر می‌شود، باید مسئولیت نیز متناسب با آن افزایش پیدا کند.
مثلاً اگر نوجوان در انتخاب زمان مطالعه آزادی بیشتری دارد، باید مسئولیت نتیجه
تحصیلی خود را نیز بپذیرد، اگر آزادی بیشتری در استفاده از فضای مجازی دارد، باید
قوانین امنیت، حریم خصوصی و مدیریت زمان را نیز یاد بگیرد.

خانواده باید جای امنی برای برگشتن باشد

شاید یکی از مهم‌ترین پیام‌های انیمیشن همین باشد:
نوجوان ممکن است اشتباه کند، عصبانی شود، انتخاب نادرستی داشته باشد یا حتی برای
مدتی از خانواده فاصله بگیرد؛ اما باید بداند خانه همچنان جای امنی برای برگشتن
است، اگر نوجوان مطمئن باشد هر اشتباه با تحقیر و تنبیه شدید همراه می‌شود، احتمال
پنهان‌کاری افزایش پیدا می‌کند، بهتر است پیام خانواده این باشد:«اگر مشکلی برایت
پیش آمد، اول بیا با ما حرف بزن؛ بعد با هم دنبال راه‌حل می‌گردیم.» این جمله ساده
می‌تواند در موقعیت‌های حساس، بسیار تعیین‌کننده باشد.

والدین هم باید خودشان را بازنگری کنند
«قرمزشدن» فقط درباره تغییر نوجوان نیست؛ درباره تغییر والد نیز هست، فرزندی که وارد
نوجوانی می‌شود، دیگر با همان روش‌هایی که در کودکی پاسخ می‌داد، تربیت نمی‌شود،
ممکن است والد مجبور شود از «دستور دادن» به «گفت‌وگو کردن»، از «کنترل» به
«نظارت»، و از «تصمیم‌گیری به جای فرزند» به «آموزش تصمیم‌گیری» حرکت کند.
گاهی سؤال مهم‌تر از این نیست که:«چطور نوجوانم را تغییر بدهم؟»بلکه باید
پرسید:«من در شیوه تربیتی خودم چه چیزی را باید تغییر بدهم؟»

جمع بندی
در پایان، شاید یکی از مهم‌ترین برداشت‌های تربیتی از «قرمزی» همین باشد که قرار
نیست تمام بخش‌های متفاوت و هیجانی شخصیت انسان حذف شوند؛ نوجوان باید یاد بگیرد
خودش را بشناسد؛ نقاط قوت و ضعفش را ببیند، هیجان‌هایش را تشخیص دهد، برای خواسته‌هایش
مرز داشته باشد و مسئولیت انتخاب‌هایش را بپذیرد.
تربیت موفق قرار نیست نوجوانی کاملاً بی‌هیجان، همیشه مطیع و بدون خطا بسازد، هدف،
ساختن انسانی است که خودش را می‌شناسد، احساساتش را مدیریت می‌کند، می‌تواند نه
بگوید، مسئولیت انتخاب‌هایش را می‌پذیرد و در زمان نیاز می‌تواند از دیگران کمک
بگیرد.
«قرمز شدن» از این منظر، فقط داستان یک دختر و یک پاندای قرمز نیست؛ داستان عبور از
کودکی به نوجوانی و تلاش خانواده برای پیدا کردن تعادل میان محبت و مرزبندی، حمایت
و استقلال، هدایت و انتخاب است، شاید مهم‌ترین درس این مسیر این باشد که نوجوان
برای بزرگ شدن، به والدینی نیاز ندارد که همیشه به جای او تصمیم بگیرند؛ به
والدینی نیاز دارد که آن‌قدر امن، آگاه و همراه باشند که او بتواند کم‌کم خودش
تصمیم گرفتن را یاد بگیرد